UX webdesign: wat is het en waar let je op?

TL;DR

• UX webdesign is je website inrichten rond wat je bezoeker wil bereiken, niet rond wat jij mooi vindt of wat je wil vertellen.
• Meten kun je het deels: de Core Web Vitals (LCP onder 2,5 seconden, INP onder 200 milliseconden, CLS onder 0,1) zijn harde grenzen die je bezoeker direct voelt.
• Google zegt zelf dat er geen enkel “page experience”-signaal is en dat goede scores geen goede positie garanderen. UX is dus geen SEO-truc.
• Ontwerp mobiel eerst: 52,57% van het webverkeer komt van een telefoon.
• Toegankelijkheid is sinds 28 juni 2025 voor veel bedrijven wettelijk verplicht, en het is bovendien gewoon betere UX.
• Meten wat mensen doen slaat elke mening. Zonder data ontwerp je op onderbuik.

“Ziet er goed uit.” Dat is meestal het criterium waarop een website wordt goedgekeurd. Het probleem: er goed uitzien en goed werken zijn twee verschillende dingen. Je kent de sites die prijzen winnen en waar niemand zijn contactformulier vindt.

UX webdesign gaat over dat tweede. Werkt je site voor de persoon die erop komt met een vraag? Vindt hij wat hij zoekt, snapt hij wat je aanbiedt, en lukt het hem om de volgende stap te zetten? In deze blog lopen we langs wat UX webdesign is, welke onderdelen echt uitmaken, wat je kunt meten en waar de meeste sites op vastlopen. Met de normen erbij, want een deel van UX is inmiddels gewoon wetgeving.

Wat is UX webdesign?

UX webdesign is het ontwerpen van een website vanuit het doel van de gebruiker. Je begint niet bij hoe de pagina eruit moet zien, maar bij de vraag waarmee iemand komt en wat hij wil bereiken. Vormgeving, structuur, teksten, snelheid en interactie zijn daarna de middelen om dat pad zo kort en duidelijk mogelijk te maken.

UX staat voor user experience: gebruikerservaring. Het is meer dan vormgeving en meer dan gebruiksvriendelijkheid alleen. Het gaat om de hele ervaring: kan iemand vinden wat hij zoekt, begrijpt hij het, vertrouwt hij het, en kost het hem weinig moeite?

Twee begrippen die vaak door elkaar lopen. UI is de interface: de knoppen, kleuren, typografie en velden. UX is de ervaring: of het geheel werkt. Een prachtige UI kan een slechte UX opleveren, bijvoorbeeld als je knoppen mooi zijn maar niemand snapt in welke orde hij ze moet gebruiken.

En nog een misverstand: UX is geen fase aan het eind van een project. Als het ontwerp klaar is en iemand er “even naar de gebruiksvriendelijkheid kijkt”, is het te laat. De keuzes die de UX bepalen (welke pagina’s er zijn, wat de volgorde is, wat er op de homepage staat) neem je aan het begin.

Waarom is UX webdesign belangrijk?

Omdat elke stap die je bezoeker niet begrijpt een bezoeker kost. Je website is voor de meeste bedrijven de plek waar iemand beslist of hij contact opneemt. Is die route onduidelijk, dan verlies je mensen die je product wel wilden, en dat merk je in je aanvragen zonder dat je weet waarom.

Belangrijk om hier eerlijk over te zijn, want de oude versie van dit artikel zei het te makkelijk: UX zorgt niet automatisch voor een betere positie in Google. Google stelt in de eigen documentatie dat er geen enkel “page experience”-signaal bestaat, dat de kernsystemen naar een reeks signalen kijken, en dat goede scores in Search Console geen garantie zijn dat je pagina’s bovenaan komen. Relevantie komt eerst.

Wat UX wél doet:

• Meer mensen zetten de stap. Een duidelijker pad naar je formulier levert meer aanvragen op bij hetzelfde verkeer.
• Minder vragen aan je klantenservice. Wat je site goed uitlegt, hoef jij niet meer per telefoon uit te leggen.
• Betere leads. Een site die duidelijk maakt wat je doet en voor wie, trekt minder aanvragen die niet passen.
• Indirect ook SEO. Niet omdat Google UX beoordeelt, maar omdat een snelle, duidelijke, toegankelijke site nu eenmaal beter presteert op de dingen die Google wél meeweegt.

Dat is een minder spannend verhaal dan “UX geeft je een hogere positie”, maar het is wel het verhaal dat klopt.

Waar kijk je naar bij een UX-check?

Loop zes onderdelen langs: de structuur en navigatie, de duidelijkheid van je teksten, de vindbaarheid van je volgende stap, de snelheid, de mobiele weergave en de toegankelijkheid. Die zes dekken vrijwel alles waar bezoekers in de praktijk op afhaken, en je kunt ze allemaal zelf beoordelen zonder ontwerpachtergrond.

Per onderdeel de vraag die je stelt:

• Structuur. Kan iemand in drie seconden zien waar hij is en waar hij naartoe kan? Is je menu logisch benoemd, of staan er interne termen in die alleen jij begrijpt?
• Teksten. Staat er wat je doet, voor wie, en wat het ongeveer kost? Of staat er dat je een betrouwbare partner bent in een dynamische markt?
• Volgende stap. Heeft elke belangrijke pagina één duidelijke actie? Staat die boven de vouw én onderaan?
• Snelheid. Voelt de site snel op een telefoon met een matige verbinding, niet alleen op je eigen glasvezel?
• Mobiel. Werkt alles met één hand? Zijn de knoppen te raken, is de tekst leesbaar, is het telefoonnummer tapbaar?
• Toegankelijkheid. Kun je de site gebruiken met alleen een toetsenbord? Is het contrast voldoende? Werkt hij met een schermlezer?

Een vuistregel die verrassend goed werkt: laat iemand die je bedrijf niet kent één opdracht uitvoeren op je site, zonder hulp, en kijk mee zonder iets te zeggen. Vijf minuten daarvan levert vaak meer op dan een uur discussie intern.

Welke snelheidseisen horen bij goede UX?

Houd de Core Web Vitals aan: je grootste element in beeld binnen 2,5 seconden (LCP), reactietijd op een klik onder 200 milliseconden (INP) en vrijwel geen verspringen tijdens het laden (CLS onder 0,1). Die waarden moet je halen bij 75% van je paginabezoeken, en mobiel en desktop worden apart gemeten.

Dat CLS-cijfer verdient extra aandacht, want het is de meest irritante van de drie. Verspringen is wat er gebeurt als je op een link wil klikken en er ineens een afbeelding of een cookiebanner boven wordt geladen, waardoor je op iets anders klikt. Dat is puur een UX-probleem, en je meet het.

Werk je met een oude checklist? Let op: INP heeft in 2024 FID vervangen. Staat FID nog in je rapportage, dan werk je met verouderde meetpunten.

Waar de winst meestal zit: te grote afbeeldingen, te veel lettertypebestanden, zware plugins of scripts, en elementen zonder vaste afmeting die de pagina laten schuiven. Een concreet startpunt staat in onze blog over je website snelheid verbeteren.

Waarom ontwerp je mobiel eerst?

Omdat de meerderheid van je bezoekers op een telefoon zit. Volgens StatCounter komt 52,57% van het wereldwijde webverkeer van mobiel, tegen 45,93% van desktop. Ontwerp je eerst op een breed scherm en pers je het daarna samen, dan is de mobiele versie een compromis in plaats van het uitgangspunt.

Mobiel eerst dwingt je bovendien tot betere keuzes. Op een klein scherm past niet alles, dus moet je bepalen wat écht belangrijk is. Die oefening maakt ook je desktopversie beter.

Waar het in de praktijk om gaat:

• Tekst minimaal 16 pixels voor bodytekst. Kleiner en mensen zoomen in, en bij invoervelden doet de browser dat zelf.
• Aanraakvlakken groot genoeg, met ruimte ertussen. Twee links naast elkaar op een telefoon is vragen om misklikken.
• Formulieren kort. Elk veld dat je weglaat levert aanvragen op. Vraag alleen wat je nodig hebt om terug te bellen.
• Vaste hoogtes voor beeld en advertenties, zodat de pagina niet verspringt.
• Geen hover-afhankelijke functies. Op een telefoon bestaat hover niet.

Test op een echt toestel, in de zon, op een matige verbinding. Het smalle venster op je laptop laat niet zien hoe iets voelt.

Wat betekent toegankelijkheid voor je UX?

Toegankelijkheid betekent dat je site ook werkt voor mensen die slecht zien, geen muis gebruiken, kleuren anders waarnemen of met een schermlezer navigeren. Sinds 28 juni 2025 is dat voor veel bedrijven, waaronder webshops, geen keuze meer: via de European Accessibility Act gelden er wettelijke toegankelijkheidseisen op basis van de WCAG-richtlijnen.

De harde eisen die je het snelst kunt controleren:

• Contrast. Gewone tekst minimaal 4,5:1 met de achtergrond. Knoppen, randen, iconen en formuliervelden minimaal 3:1. Dat tweede punt wordt het vaakst gemist: mensen testen hun tekst wel en hun knopranden niet.
• Inzoomen. Tot 200% zoom zonder dat er informatie of functionaliteit verdwijnt.
• Tekstafstanden. Je pagina moet het aankunnen als iemand de regelhoogte, alinea-, letter- en woordafstand aanpast. Tekst die dan uit een knop loopt is een fout.
• Toetsenbordnavigatie. Alles bereikbaar met Tab, met een zichtbare focusrand. Probeer het: leg je muis weg en vul je eigen contactformulier in.
• Kleur nooit als enige aanwijzing. Een verplicht veld dat alleen rood wordt, werkt niet voor iedereen.

En hier zit de winst voor iedereen: bijna elke toegankelijkheidsmaatregel maakt je site ook prettiger voor mensen zonder beperking. Groter, rustiger, duidelijker en met logische koppen leest voor niemand slechter. Meer daarover op onze pagina over een digitaal toegankelijke website.

Zo houd je je ontwerp eenvoudig zonder saai te worden

Eenvoud in UX betekent niet kaal, het betekent dat elk element een reden heeft om er te zijn. Witruimte, rust en een duidelijke hiërarchie helpen mensen scannen. De vergissing is denken dat eenvoud en karakter niet samen kunnen; de merken met de sterkste uitstraling zijn meestal juist de rustigste.

Wat concreet werkt:

• Eén boodschap per sectie. Wil je drie dingen zeggen, maak dan drie secties.
• Witruimte als gereedschap. Ruimte rond een knop maakt die knop belangrijker dan een grotere knop zonder ruimte.
• Hiërarchie die je in één oogopslag ziet. Als het verschil tussen je H2 en je bodytekst klein is, werkt je structuur niet.
• Beweging met een functie. Een hover-effect dat laat zien dat iets klikbaar is: nuttig. Een animatie die je moet uitzitten voordat je verder kan: niet.
• Herhaling boven verrassing. Dezelfde soort knop hoort er overal hetzelfde uit te zien. Consistentie is een van de bekendste usability-principes en verlaagt de drempel bij elke volgende pagina.

Waar mensen dit met te veel enthousiasme toepassen: zelf verzonnen iconen zonder tekst, menu’s die verstopt zijn achter een icoontje op desktop, en scroll-animaties die je pagina onvoorspelbaar maken. Eenvoud betekent niet weglaten wat mensen nodig hebben.

Hoe meet je of je UX werkt?

Combineer drie soorten informatie: je cijfers, gedragsdata en echte mensen. Je cijfers vertellen je waar mensen afhaken, gedragsdata laten zien wat ze daar doen, en gebruikerstests vertellen je waarom. Alleen naar cijfers kijken laat je gokken naar de oorzaak; alleen naar meningen luisteren laat je ontwerpen op onderbuik.

Waar je begint:

• Analytics. Waar komen mensen binnen, waar gaan ze weg, en welke pagina’s leiden tot een aanvraag. Kijk vooral per landingspagina en per bron, niet naar het gemiddelde. Wat een gezonde uitkomst is staat in onze blog over een goede conversieratio.
• Heatmaps en sessieopnames. Waar klikken mensen, hoe ver scrollen ze, waar stoppen ze in een formulier. Dit is de snelste manier om te zien dat niemand op je mooie knop klikt. Meer daarover in onze blog over heatmaps analyseren en in de uitleg van Hotjar.
• Vijf mensen een opdracht geven. Geen laboratorium nodig. Vraag vijf mensen buiten je bedrijf om één taak uit te voeren en kijk mee. Je hoort binnen een half uur dingen die je zelf nooit had gezien.
• Formulieren analyseren. Bij welk veld stoppen mensen? Dat is meestal het veld dat je kunt weglaten.

Ga daarna gericht verbeteren en meet opnieuw. Dat is geen eenmalig project maar een ronde die je een paar keer per jaar doet. Hoe je van die inzichten een betere site maakt staat in onze blog over conversie optimalisatie.

Wat gaat er meestal mis?

Vier dingen, in deze volgorde van hoe vaak we ze zien: de site is gebouwd rond wat het bedrijf wil vertellen in plaats van wat de bezoeker wil weten, er is geen duidelijke volgende stap, mobiel is een bijzaak gebleven, en er is nooit iemand van buiten naar gekeken.

De rest van de lijst:

• Vakjargon in het menu. Interne termen die klanten niet gebruiken.
• Een homepage die alles moet doen. En daardoor niets duidelijk maakt.
• Prijs verstoppen. De meest voorkomende reden dat mensen niet aanvragen is dat ze geen idee hebben wat iets kost. Een indicatie is beter dan niets.
• Contactgegevens verstoppen. Je verliest daarmee de klanten die liever bellen, en dat zijn vaak de snelste beslissers.
• Cookiebanner die de halve pagina bedekt. Technisch verplicht, maar hoe hij eruitziet is jouw keuze.
• Formulieren met te veel velden. Elk extra veld kost aanvragen.
• Ontwerpen op smaak. “Ik vind dat groen niet mooi” is geen UX-argument. Meten is dat wel.

Wil je weten hoe jouw site het doet? Ons team als UX design bureau kijkt ernaar, en bij een grotere ingreep bekijk je onze pagina over een website redesign. Vooraf weet je wat we doen en wat het kost.